شوک ـ shock
شوک ـ shock
شوک افت فشار خون به پایینتر از حد لازم برای حفظ عملکردهای حیاتی. این شوک شامل واکنش فرد نسبت به استرسهای روانی که کلاً اختلال متفاوتی است نمیباشد.
ـ علایم شایع:
۱. سردی دست و پا
۲. نبض ضعیف و سریع
۳. عدم آگاهی به موقعیت و گیجی
۴. اضطراب بهصورت احساس مرگ قریبالوقوع
۵. رنگپریدگی، خیسی و تعریق پوست
۶. کوتاهی نفس و تندی تنفس
۷. فقدان ادرار
۸. فشار خون پایین. فشار خون ممکن است به حدی پایین باشد که با وسایل معمول قابل اندازهگیری نباشد.
ـ علل بیماری:
۱. از دست دادن ناگهانی خون در اثر جراحت یا اختلالاتی نظیر زخم گوارشی خونریزیدهنده، پارگی آنوریسم یا پارگی محصولات
۲. بارداری نابجا (شوک هیپوولمیک)
۳. از دست دادن مایعات در اثر سوختگی شدید، اختلال آب و الکترولیت، یا پریتونیت
۴. اختلال عمل پمپاژ قلب در اثر حمله قلبی، نامنظمی ریتم قلب، پریکاردیت یا آمبولی ریه (شوک کاردیوژنیک)
۵. مسمومیت خون که باعث اتساع بیش از حد عروق خونی میشود، مانند آنچه که در نشانگان شوک سمی یا عفونتهای وخیم (شوک سپتیک) رخ میدهد.
۶. برخی بیماریهای غددی، نظیر بیماری آدیسون یا دیابت شیرین
ـ عوامل افزایشدهنده خطر:
۱. جراحت عمده اخیر؛ جراحی اخیر
۲. زایمان
۳. کمخونی، عفونت، سرطان
۴. مسمومیت با داروهای روانگردان
۵. مصرف بیش از حد الکل
۶. استفاده از داروهایی که با شوک آنافیلاکسی (آلرژیک) همراهند، نظیر پنیسیلین، داروهای بیحسکننده موضعی و برخی داروهای دیگر
ـ پیشگیری:
تا حد امکان از علل و عوامل خطرزای این اختلال اجتناب کنید.
ـ عواقب موردانتظار:
این بیماری معمولاً با تشخیص و درمان زودرس قابل معالجه است. شوک بدون درمان، میتواند کشنده باشد.
ـ عوارض احتمالی:
ایست قلبی، ایست تنفسی، آسیب مغزی دایمی
ـ درمان:
۱. بستری در بیمارستان جهت تجویز مایعات وریدی، حمایت تنفسی با دستگاه مکانیکی و تجویز داروهایی برای بالا بردن فشار خون و درمان علت زمینهای شوک ضروری است.
۲. جراحی برای متوقف کردن خونریزی ممکن است لازم باشد.
۳. خونریزی خارجی را با اعمال فشار به موضع خونریزی متوقف کنید.
۴. بیمار را طوری بخوابانید که پاهای وی بالاتر از بدن قرار گیرد. بیمار را بپوشانید تا گرم شود.
۵. از این که راه هوایی بیمار باز بوده و تنفس طبیعی برقرار است اطمینان حاصل کنید. اگر تنفس متوقف شده است، تنفس مصنوعی دهان به دهان را شروع کنید. اگر هم تنفس و هم نبض قطع شده است احیای قلبی ـ تنفسی را شروع کنید.
ـ داروها:
۱. نوع داروهای تجویزی به اختلال زمینهای بیمار بستگی دارد.
۲. در صورت وجود عفونت، آنتیبیوتیک تجویز میشود.
۳. اگر فشار خون در حد خطرناکی پایین است. داروهای بالابرنده فشار خون ممکن است تجویز شوند.
۴. اگر شوک در اثر از دست دادن خون یا مایعات ایجادشده باشد، درمان شامل تزریق خون یا مایعات وریدی است.
ـ فعالیت:
تا بهبود کامل در بستر استراحت نمایید. برای کاهش احتمال لخته شدن خون در وریدهای پا، در همان حال که در بستر خوابیدهاید پاها را بهطور فعال حرکت دهید.
ـ رژیم غذائی:
رژیم خاصی نیاز نیست.
ـ در این شرایط به پزشک خود مراجعه نمائید:
اگر شما یا یکی از اعضای خانواده تان دارای علایم شوک باشید یا این علایم را در فرد دیگری مشاهده کنید. فوراً درخواست کمک کنید زیرا این حالت یک اورژانس است. اگر دچارعلایم جدید و غیرقابل توجیه شده اید. داروهای تجویزی ممکن است با عوارض جانبی همراه باشند.
"و من احیاها فکانما احیا الناس جمیعا":هر کس نفسی را حیات بخشد(از مرگ نجات دهد)مثل آن است که همه مردم را حیات بخشیده است."قران کریم سوره مائده آیه 32"